ରାଜନୀତିରେ ଗାନ୍ଧୀ: ଆନ୍ଦୋଳନରୁ ସଂସଦ ଯାଏଁ, ଆଜି ବି ନେତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ମହାତ୍ମା

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଅକ୍ଟୋବର ୨। ଗାନ୍ଧୀ ଜୟନ୍ତୀ। ଦେଶ ଆଜି ମନେ ପକାଉଛି ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ। ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ସରଳତା, ସେବା ଓ ମାନବିକତାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଯାଇଥିବା ବାପୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଆଜି ବି ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନରେ ଆଲୋଚିତ ହୁଏ। ୨୦୨୬ର ଗାନ୍ଧୀ ଜୟନ୍ତୀରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ଶାନ୍ତି, ସେବା ଓ ସମାବେଶୀ ସମାଜର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ମନେ ପକାଯାଇଛି।

୧୮୬୯ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମୋହନଦାସ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧୀ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ‘ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ’ ଭାବେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସାକୁ ନିଜ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର କରିଥିଲେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ।

ଅକ୍ଟୋବର ୨କୁ ଭାରତରେ ଗାନ୍ଧୀ ଜୟନ୍ତୀ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ଜାତିସଂଘର ଘୋଷଣା ପରେ ଏହି ଦିନଟି ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ‘ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅହିଂସା ଦିବସ’ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପାଳିତ ହେଉଛି।

୨୦୨୬ ଗାନ୍ଧୀ ଜୟନ୍ତୀ ଅବସରରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଓ ଅହିଂସାର ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଘର୍ଷର ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଓ ଅହିଂସାର ସନ୍ଦେଶର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଥିବା ସେ କହିଛନ୍ତି।

ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ପରିସରରେ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନାମ ଓ ଆଦର୍ଶ ବାରମ୍ବାର ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ।

ବିଧାନସଭା ହେଉ କି ସଂସଦ, ରାଜନୈତିକ ତର୍କ ବିତର୍କ ତୀବ୍ର ହେଲେ ଅନେକ ସମୟରେ ନେତାମାନେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଆନ୍ଦୋଳନର ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି।

ଗୃହ ଭିତରେ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପରେ ଗୃହ ବାହାରେ ଥିବା ଗାନ୍ଧୀମୂର୍ତ୍ତି ନିକଟରେ ଧାରଣା ଦେବା ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଅନେକ ସମୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରତି ବିରୋଧୀ ସଦସ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଗୃହରେ ହଟ୍ଟଗୋଳ କରିବା ପରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ନିକଟରେ ଧାରଣା ଦେଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

ଭୁବନେଶ୍ୱରର ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ମାର୍ଗ ବା ଗାନ୍ଧୀମାର୍ଗ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ, ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଦାବିର ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥଳ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ବିଧାନସଭା ଓ ଲୋକସେବା ଭବନ ଅଞ୍ଚଳ ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ବିଭିନ୍ନ ସଂଗଠନ, କର୍ମଚାରୀ, ଶିକ୍ଷକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ନିଜ ଦାବି ନେଇ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଧାରଣା ଓ ବିକ୍ଷୋଭ କରିଥାନ୍ତି।

ଲୋୟର ପିଏମ୍‌ଜି ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଚାକିରି, ଶିକ୍ଷା, କର୍ମଚାରୀ ସମସ୍ୟା, କୃଷି, ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଆନ୍ଦୋଳନ ହୋଇଆସିଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟ ଲୋୟର ପିଏମ୍‌ଜିରେ ଦାବି ନେଇ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ।

ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧୀମାର୍ଗ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ଥଳ ପାଲଟିଛି। ସରକାରୀ ନୀତି, ବିଭିନ୍ନ ଦାବି କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ନେଇ ଏଠାରେ ଧାରଣା ଓ ବିକ୍ଷୋଭ ହୋଇଥାଏ।

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯, ୨୦୨୬ରେ ଏମ୍‌ଏମ୍‌ଡିଆର୍ ଆମେଣ୍ଡମେଣ୍ଟ ଆକ୍ଟକୁ ବିରୋଧ କରି ବିଜେଡି ଲୋୟର ପିଏମ୍‌ଜିରେ ବଡ଼ ପ୍ରତିବାଦ କରିଥିଲା। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଦଳୀୟ ସଭାପତି ତଥା ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ।

ଏହାପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଲୋୟର ପିଏମ୍‌ଜିରୁ ଲୋକସେବା ଭବନ ଅଭିମୁଖେ ମାର୍ଚ୍ଚ କରିଥିବା ନଜିର ରହିଛି। ୨୦୨୪ରେ କଂଗ୍ରେସର ଏକ ପ୍ରତିବାଦ ସମୟରେ ଲୋୟର ପିଏମ୍‌ଜି ଅଞ୍ଚଳରେ ପୋଲିସ ଓ ପ୍ରତିବାଦକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧସ୍ତାଧସ୍ତି ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଥିଲା।

ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଦର୍ଶନର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଥିଲା ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା। ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିବାଦ କରିବା ସହିତ ହିଂସାକୁ ଏଡ଼ାଇବାର ଧାରଣାକୁ ସେ ନିଜ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।

ଆଜି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରତିବାଦ, ଧାରଣା ଓ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏକ ସାଧାରଣ ରାଜନୈତିକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ମାଧ୍ୟମ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଗାନ୍ଧୀମାର୍ଗ ଓ ଗାନ୍ଧୀମୂର୍ତ୍ତି ନିକଟରେ ହେଉଥିବା ପ୍ରତିବାଦ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସ୍ମୃତିକୁ ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ପରିସରରେ ଆଣିଥାଏ।

ତେବେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶକୁ କେବଳ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମନେ ରଖିବା ନା ଦୈନନ୍ଦିନ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନରେ ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ସେବା ଓ ସହନଶୀଳତାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା—ଗାନ୍ଧୀ ଜୟନ୍ତୀରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସେ।

୨୦୨୬ ଗାନ୍ଧୀ ଜୟନ୍ତୀ ଅବସରରେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଜଘାଟରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇ ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ନ୍ୟାୟ, ମାନବୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଶାନ୍ତି ଓ ସେବାର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।

ଏହି କାରଣରୁ ଅକ୍ଟୋବର ୨ କେବଳ ଜଣେ ମହାନ ନେତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସାର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ପୁଣିଥରେ ମନେ ପକାଇବାର ଦିନ।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନଠାରୁ ସାମାଜିକ ଆନ୍ଦୋଳନ, ସଂସଦଠାରୁ ବିଧାନସଭା ଏବଂ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଗାନ୍ଧୀମାର୍ଗଠାରୁ ଲୋୟର ପିଏମ୍‌ଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଭାରତୀୟ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନାମ ଆଜି ବି ଏକ ପରିଚିତ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ରହିଛି।