By Rosalini 
ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକଙ୍କ ନାମ ବାଦ୍ ଦେବାକୁ ହେଉଛି କି ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର? ଭୋଟର ତାଲିକା ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଫର୍ମ-୭ର ଦୁରୁପଯୋଗ ଅଭିଯୋଗକୁ ନେଇ ଦେଶର ରାଜନୀତି ଏବେ ସରଗରମ। ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ (SIR) ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଫର୍ମ-୭ ଦାଖଲ ହେବା ଘଟଣାକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ଦଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱର ସହ ନେଇ ମାମଲାର ତଦନ୍ତ କରିବାକୁ ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ (ECI)କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ।
ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ଥିବା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ବାଦ୍ ଦେବା ପାଇଁ ଫର୍ମ-୭ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପତ୍ତି ବା ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥାଏ। ତେବେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦୁରୁପଯୋଗ କରି ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାରୁ ହଟାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟମ ହେଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆସିଛି।
ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଏକ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ କାଟିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ୩୨ଟି ଫର୍ମ-୭ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିଲା। ଏପରିକି କିଛି ଫର୍ମରେ ବୁଥ୍ ସ୍ତରୀୟ ଅଧିକାରୀ (BLO)ଙ୍କ ଦସ୍ତଖତ ଥିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ନେଇ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଛି।
ଫର୍ମ-୭ର ବହୁଳ ଦାଖଲ ଏବଂ ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଦୁରୁପଯୋଗ ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଛନ୍ତି। ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକର ସତ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ସହ ଆବଶ୍ୟକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗକୁ କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଅନ୍ୟପଟେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା କିଛି ଆବେଦନର ଯାଞ୍ଚ ପରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା। ତେଣୁ ସେହି ଆବେଦନ ଆଧାରରେ କୌଣସି ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ତାଲିକାରୁ କଟାଯାଇନାହିଁ। ତେବେ ସମସ୍ତ ଅଭିଯୋଗର ନିରପେକ୍ଷ ଯାଞ୍ଚ ଏବେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ିଛି।
ଦେଶରେ ଭୋଟର ତାଲିକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ (SIR) ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବିବାଦ ଲାଗି ରହିଛି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ୧୩.୩୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଥିବା ଦାବିକୁ ନେଇ କଂଗ୍ରେସ ସମେତ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ଆଶଙ୍କା, ଭୋଟର ତାଲିକା ଯାଞ୍ଚରେ ତ୍ରୁଟି ରହିଲେ ଅନେକ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକ ନିଜର ମତଦାନ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ମଧ୍ୟ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି।
ସେହିପରି SIR ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତୁରନ୍ତ ବନ୍ଦ କରିବା, ବାଦ୍ ପଡ଼ିଥିବା ୧୩.୩୦ କୋଟି ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ପୁନର୍ବାର ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରିବା ଏବଂ ନିର୍ବାଚନରେ ପେପର ବାଲଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଫେରାଇ ଆଣିବା ଭଳି ଦାବି ମଧ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ରେ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ କମିଟି (CWC) ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ଉଠାଇଥିବା ବେଳେ ଅକ୍ଟୋବର ୯ରେ INDIA ମେଣ୍ଟର ନେତାମାନେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁଙ୍କୁ ଭେଟି ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଲୋଡ଼ିଥିଲେ।
ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ଅନୁସାରେ, SIR ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ୍ ପଡ଼ିବା ପଛରେ ଅନେକ କାରଣ ରହିଛି। ଏଥିରେ ଭୋଟରଙ୍କୁ ଠାବ କରାଯାଇ ନପାରିବା, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହେବା, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଏକାଧିକ ସ୍ଥାନରେ ନାମ ରହିବା ଭଳି କାରଣ ସାମିଲ ଅଛି।
ଆୟୋଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ:
- ପ୍ରାୟ ୩.୨୫ କୋଟି ଭୋଟରଙ୍କୁ ଠାବ କରାଯାଇପାରିନଥିଲା।
- ପ୍ରାୟ ୬.୨୬ କୋଟି ଭୋଟର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଯାଇଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
- ପ୍ରାୟ ୨.୭୯ କୋଟି ମୃତ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି।
- ପ୍ରାୟ ୧.୦୧ କୋଟି ଏକାଧିକ ସ୍ଥାନରେ ନାମ ଥିବା ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ହଟାଯାଇଛି।
ତେବେ ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ଭୁଲ୍ରେ ବାଦ୍ ପଡ଼ିଛି କି ନାହିଁ, ତାହାର ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେମାନେ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି।
ଭୋଟର ତାଲିକାର ସଂଶୋଧନ ଏକ ନିୟମିତ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏହା ଯେପରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବେ ହେବ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଜରୁରୀ। ବିଶେଷକରି ଫର୍ମ-୭ ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦୁରୁପଯୋଗ ହେଲେ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ମତଦାନ ଅଧିକାର ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରେ ଏବେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ତଦନ୍ତ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର। ଫର୍ମ-୭ ଦାଖଲରେ ଅନିୟମିତତା ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛି କି ନାହିଁ, ତଦନ୍ତ ପରେ ହିଁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।