By Rosalini 
ମଣିଷ ରୂପରେ ସେ ଥିଲେ ଜଣେ ଦେବଦୂତ। ଅସହାୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସହ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିବା ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଥିଲେ ଆଶାର ଆଲୋକ। ଚିକିତ୍ସାକୁ କେବଳ ଏକ ବୃତ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ମାନବସେବାର ମହାନ ବ୍ରତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଏହି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଆଉ ଆମ ଗହଣରେ ନାହାନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଚିକିତ୍ସା ଜଗତର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନ୍ୟୁରୋସର୍ଜନ, ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପ୍ରଫେସର ଡା. ଅଶୋକ କୁମାର ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପରଲୋକ ହୋଇଛି। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଏମ୍ସରେ ଚିକିତ୍ସାଧୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ସୋମବାର ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଖବର ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ସମଗ୍ର ଦେଶର ଚିକିତ୍ସା ଜଗତକୁ ଶୋକାକୁଳ କରିଛି। ମୃତ୍ୟୁ ବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୩ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା।
୧୯୫୨ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୨୯ ତାରିଖରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଡା. ଅଶୋକ କୁମାର ମହାପାତ୍ର। ଗାଁରୁ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରି ସେ ପୁରୀର ଏସ୍ସିଏସ୍ କଲେଜରେ ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମପୁରସ୍ଥିତ ଏମ୍କେସିଜି ମେଡିକାଲ କଲେଜରୁ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ଏମ୍ବିବିଏସ୍ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ।
ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ଏମ୍ସରେ ଯୋଗଦେଇ ସର୍ଜରୀରେ ଏମ୍ଏସ୍ ଏବଂ ନ୍ୟୁରୋସର୍ଜରୀରେ ଏମ୍ସିଏଚ୍ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ଏମ୍ସ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବେ ଯୋଗଦେବା ପରେ ଦୀର୍ଘ ୪୨ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଚିକିତ୍ସା, ଗବେଷଣା ଓ ଶିକ୍ଷାଦାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପିତ କରିଥିଲେ।
ଡା. ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଓ ଐତିହାସିକ ଅଧ୍ୟାୟ ଥିଲା ଓଡ଼ିଶାର ଯୋଡ଼ାମୁଣ୍ଡ ଶିଶୁ ଜଗା ଓ ବଳିଆଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର। କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ପରସ୍ପର ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଲଗା କରିବା ଡାକ୍ତରୀ ବିଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ଥିଲା।
୨୦୧୭ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଏମ୍ସରେ ଡା. ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ବିଶାଳ ଡାକ୍ତରୀ ଦଳ ପ୍ରାୟ ୧୬ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଜଟିଳ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରିଥିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ମାଧ୍ୟମରେ ଉଭୟ ଶିଶୁଙ୍କୁ ପୃଥକ କରିବାରେ ସଫଳତା ମିଳିଥିଲା। ଏହା କେବଳ ଓଡ଼ିଶା କିମ୍ବା ଭାରତ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱ ଚିକିତ୍ସା ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉପଲବ୍ଧି ଭାବେ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା।
ଜଗା-ବଳିଆଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ସଫଳତା ଡା. ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ଘରେ ଘରେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲା। ଅସମ୍ଭବ ମନେ ହେଉଥିବା ଏକ ଜଟିଳ ଚିକିତ୍ସାକୁ ସମ୍ଭବ କରିବାରେ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ, ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ଡାକ୍ତରୀ ଦଳର ସମନ୍ୱୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଜଣେ ସଫଳ ନ୍ୟୁରୋସର୍ଜନ ଭାବେ ପରିଚିତ ଡା. ମହାପାତ୍ର ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ଗବେଷକ ଓ ପ୍ରଶାସକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ୨୦୦୬ରୁ ୨୦୦୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ନୌସ୍ଥିତ ସଞ୍ଜୟ ଗାନ୍ଧୀ ପୋଷ୍ଟ ଗ୍ରାଜୁଏଟ୍ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ।
୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଏମ୍ସ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରଥମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ବିକାଶରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ପରେ ସେ ଏମ୍ସ ଦିଲ୍ଲୀର ଡିନ୍ (ରିସର୍ଚ୍ଚ) ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସୋଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରି ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ।
ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡା. ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଅବଦାନ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରରେ ସୀମିତ ନଥିଲା। ଗବେଷଣା ଓ ଶିକ୍ଷାଦାନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରାୟ ୮୭୦ଟି ଗବେଷଣା ପ୍ରବନ୍ଧ, ୧୬ଟି ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ୧୪୦ରୁ ଅଧିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ପର୍କିତ ଅଧ୍ୟାୟ ରହିଥିବା ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।
ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ୭୫ଟି ପୁରସ୍କାର ସମେତ ଅନେକ ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ। ଚିକିତ୍ସା ଓ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଦେଶର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ‘ପଦ୍ମଶ୍ରୀ’ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
ଡା. ଅଶୋକ କୁମାର ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ବିୟୋଗ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ ଅପୂରଣୀୟ କ୍ଷତି। ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଭାବେ ଦେଶ ଓ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ରାଜ୍ୟର ଗୌରବ ବଢ଼ାଇଥିବା ଏହି ମହାନ ଚିକିତ୍ସକ ଆଜି ଶାରୀରିକ ଭାବେ ଆମ ଗହଣରେ ନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା, ଗବେଷଣା ଓ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଅସଂଖ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କୁ ସବୁଦିନ ମନେ ପକାଇବ।
ତାଙ୍କର ନିଷ୍ଠା, ଜ୍ଞାନ, ମାନବିକତା ଓ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରତି ସମର୍ପଣ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ହୋଇ ରହିବ। ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ସୁଯୋଗ୍ୟ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଅଶ୍ରୁଳ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି। ତାଙ୍କ କର୍ମ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଚିରକାଳ ଅମର କରି ରଖିବ।