By Rosalini 
ନେପାଳରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ପରିଚୟ ମିଳିନଥିବା ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ଦାହ/ସମାଧି ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି ପ୍ରଶାସନ। ମର୍ଗ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ ମୃତଦେହ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଆଉ ସ୍ଥାନ ନଥିବାରୁ ଏବଂ ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକ ସଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିବାରୁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି। ଭବିଷ୍ୟତରେ ପରିବାର ଲୋକେ ନିଜ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ, ସେଥିପାଇଁ ସମାଧି ପୂର୍ବରୁ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ DNA ନମୁନା, ଫଟୋ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିଚୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରମାଣ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି| ଶନିବାର ସନ୍ଧ୍ୟା ସୁଦ୍ଧା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ଶତାଧିକ ମୃତଦେହ ମଧ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ୨୦ଟି ମୃତଦେହକୁ ପରିବାର ଲୋକେ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ସଡ଼ିଯାଉଥିବା ମୃତଦେହ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବା ସହ ପ୍ରମାଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ତତ୍ପର ହୋଇଛନ୍ତି | ରବିବାର ସୁଦ୍ଧା ନେପାଳର ଏହି ବିନାଶକାରୀ ଫ୍ଲାସ୍ ଫ୍ଲଡ୍ରେ ମୃତ୍ୟୁସଂଖ୍ୟା ୭୩୪ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଆଠଟି ଜିଲ୍ଲାରୁ ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଏବେ ମଧ୍ୟ ନିଖୋଜ ଥିବାରୁ ଉଦ୍ଧାର ଓ ଖୋଜାଖୋଜି ଅଭିଯାନ ଜାରି ରହିଛି
ନେପାଳର ଚିତୱାନ୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ସର୍ବାଧିକ ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛି। ଏଠାରୁ ୨୫୯ଟି ମୃତଦେହ ମିଳିଛି। ଏହା ପରେ ନୱାଲପରାସୀ ପୂର୍ବରୁ ୧୮୪, ନୱାଲପରାସୀ ପଶ୍ଚିମରୁ ୮୨, ଗୋରଖାରୁ ୫୮, ନୁୱାକୋଟରୁ ୫୨, ଧାଦିଙ୍ଗରୁ ୫୦, ତନାହୁଁରୁ ୩୬ ଏବଂ ରାସୁୱାରୁ ୧୩ଟି ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛି। ଏହି ବନ୍ୟାରେ ଘର, ରାସ୍ତା, ବ୍ରିଜ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାସିଯାଇଛି। ଏପରିକି ବନ୍ୟାର ପ୍ରବଳ ସ୍ରୋତରେ ଭାସିଯାଇଥିବା କିଛି ମୃତଦେହ ଭାରତର ବିହାର ଓ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି | ଚିତୱାନ୍ରେ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ୪ଟି ମୃତଦେହକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରିଥିଲା। ଅବଶିଷ୍ଟ ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକ ସଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିବାରୁ ଚେହେରା ଦେଖି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଦିନକୁ ଦିନ କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ୁଥିଲା, ବୋଲି ଦ କାଠମାଣ୍ଡୁ ପୋଷ୍ଟ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି।ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସତର୍କ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକ ଆହୁରି ସଡ଼ିବା ଏବଂ ସେଥିରୁ ବାହାରୁଥିବା ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ସଂକ୍ରମଣ ଓ ରୋଗ ବ୍ୟାପିବାର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିପାରେ। ଏହାସହ ମୃତଦେହ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଥିବା ମର୍ଗଗୁଡ଼ିକର କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିସାରିଛି। ଚିତୱାନ୍ର ହସ୍ପିଟାଲଗୁଡ଼ିକରେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ମୃତଦେହର ମାତ୍ର ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶକୁ ରଖିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଥିଲା। ଫଳରେ, କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଭାବେ ମୃତଦେହ ସମାଧି ଦେବା ପାଇଁ ନୂଆ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିଛି। ଚିତୱାନ୍ ଜିଲ୍ଲା ସୁରକ୍ଷା କମିଟି ତେଣୁ ପରିଚୟ ମିଳିନଥିବା ଏବଂ କେହି ଦାବି କରିନଥିବା ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବଘାଟ, ଭରତପୁର ମହାନଗର ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ସମାଧି ଦେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବାଲେନ୍ଦ୍ର ଶାହ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁ ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକର ପରିଚୟ ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସରକାର କରିବ। ଅନ୍ୟପଟେ, ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯିବ।
ପରେ କିପରି ମୃତକଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯିବ?
ସମାଧି ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଫରେନସିକ୍ ଟିମ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୃତଦେହର DNA ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରିବ। ଏହାସହ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୃତଦେହକୁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ପରିଚୟ ବା ରେଫରେନ୍ସ ନମ୍ବର ଦିଆଯିବ।ଏହି ନମ୍ବର ଅଧୀନରେ ମୃତଦେହର ଫଟୋ, ଶାରୀରିକ ବିବରଣୀ, ପିନ୍ଧିଥିବା ପୋଷାକ, ଅଳଙ୍କାର, ପରିଚୟପତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯିବ।ଏହା ଫଳରେ, ପରେ କୌଣସି ପରିବାର ନିଜ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ ଖୋଜି ଆସିଲେ DNA ଓ ସଂରକ୍ଷିତ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ମୃତକଙ୍କ ପରିଚୟ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇପାରିବ
କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ମୃତଦେହର ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ, ପୋଷ୍ଟମର୍ଟମ୍ ବିବରଣୀ, DNA ପ୍ରୋଫାଇଲ୍, ସମାଧି ଦିଆଯାଇଥିବା ତାରିଖ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୃତଦେହକୁ ଠିକ୍ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସମାଧି ଦିଆଯାଇଛି, ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରେକର୍ଡ ମଧ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିବେ। ଏହି ରେକର୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ପରେ ନିଖୋଜ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ DNA ନମୁନା ସହ ମେଳ କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ଦ କାଠମାଣ୍ଡୁ ପୋଷ୍ଟ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି।ଏହି ଜରୁରୀକାଳୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ, ମୃତଦେହ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ପରିଚୟ ମିଳିନଥିବା ମୃତଦେହକୁ ସମାଧି ଦେଇପାରିବେ। ତେବେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପରିଚୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ DNA ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫରେନସିକ୍ ପ୍ରମାଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯିବ |