ସହିଦନଗର ଦୁର୍ଗାପୂଜାରେ ଓଡ଼ିଶାର କଳା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟର ଝଲକ

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଆସିଲେ ରଙ୍ଗିନ ଆଲୋକ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ତୋରଣ ଓ ମା’ଙ୍କ ମନମୋହକ ମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶକଙ୍କ ମନ ଜିଣିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏଥର ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସହିଦନଗର ଦୁର୍ଗାପୂଜାରେ କେବଳ ସାଜସଜ୍ଜା ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ଇତିହାସ, କଳା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟର ଅନନ୍ୟ ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ। ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମନରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାବନା ଓ ଅସ୍ମିତାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାର ବାର୍ତ୍ତା ନେଇ ଏଥର ସଜେଇ ହେଉଛି ସହିଦନଗର ପୂଜା ମଣ୍ଡପ।

ଚଳିତ ବର୍ଷ ସହିଦନଗର ଦୁର୍ଗାପୂଜା ୪୯ ବର୍ଷରେ ପଦାର୍ପଣ କରୁଛି। ଏହି ଅବସରରେ ପୂଜା ମଣ୍ଡପର ତୋରଣକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ଅତୀତ ସହ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରାୟ ୮୦ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚତାର ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ତୋରଣରେ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ଗାଥାକୁ ଜୀବନ୍ତ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।

ଏହି କାଳ୍ପନିକ ତୋରଣରେ ବୀର ଐର ଖାରବେଳଙ୍କ ବୀରତ୍ୱ ଓ ସାହସର କାହାଣୀ ସହ ସାଧବ ପୁଅଙ୍କ ସମୁଦ୍ରଯାତ୍ରା ଓ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟର ଗୌରବମୟ ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରାଯିବ। ଏହା ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ସମୃଦ୍ଧ ଅତୀତ ସହ ପରିଚିତ କରାଇବା ସହ ନିଜ ମାଟି ଓ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରତି ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବ।

ଓଡ଼ିଶାର ପରିଚୟ କେବଳ ଏହାର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହାର ବୀରତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଇତିହାସ, ପ୍ରାଚୀନ ବାଣିଜ୍ୟ ପରମ୍ପରା, ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଗର୍ବ। ସହିଦନଗର ପୂଜା ମଣ୍ଡପର ଏହି ବିଶେଷ ପରିକଳ୍ପନା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଗୌରବମୟ ପରିଚୟକୁ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯିବ।

ବିଶେଷ କରି ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଦର୍ଶକମାନେ ଏହି ତୋରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ, ସାଧବ ପୁଅଙ୍କ ସାହସିକ ଯାତ୍ରା ଓ ଆମ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ବିଷୟରେ ଜାଣିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇବେ। ପୂଜା ମଣ୍ଡପକୁ କେବଳ ଦର୍ଶନର ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଏକ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗଢ଼ିବା ଏହି ଆୟୋଜନର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ।

ଓଡ଼ିଶାର କଥା ଆସିଲେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସଂସ୍କୃତିକୁ କିପରି ଭୁଲିହେବ? ସହିଦନଗର ଦୁର୍ଗାପୂଜାରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦେଉଳ ଓ ରଥର ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଉପସ୍ଥାପନା ଦର୍ଶକଙ୍କ ମନରେ ଭକ୍ତିଭାବ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ସହ ଓଡ଼ିଶାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାକୁ ମନେ ପକାଇବ।

ଖାରବେଳଙ୍କ ବୀରତ୍ୱଠାରୁ ସାଧବ ପୁଅଙ୍କ ସାହସିକ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ପରମ୍ପରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଏହି ସବୁ ଉପାଦାନ ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ଅତୀତ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାକୁ ଗୋଟିଏ ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧିବାର ପ୍ରୟାସ କରିବ।

ଏଥର ସହିଦନଗର ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ଅନ୍ୟତମ ଆକର୍ଷଣ ହେବ ମା’ଙ୍କ ମେଢ଼। ପ୍ରାୟ ଦୁଇ କୁଇଣ୍ଟାଲ ରୂପାର ମେଢ଼ରେ ଦେଢ଼ କିଲୋଗ୍ରାମ ସୁନାର ଚମକ ମା’ଙ୍କ ରୂପକୁ ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିବ। ରୂପାର ଚମକ ଓ ସୁନାର ଆଭାରେ ସଜ୍ଜିତ ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ିବାର ଆଶା ରହିଛି।

ଆକର୍ଷଣୀୟ ତୋରଣ, ଐତିହାସିକ କାହାଣୀ, ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଭବ୍ୟ ମେଢ଼—ଏସବୁକୁ ନେଇ ଚଳିତ ବର୍ଷର ସହିଦନଗର ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ମରଣୀୟ ଅନୁଭୂତି ହେବାକୁ ଯାଉଛି।

ଦୀର୍ଘ ୪୯ ବର୍ଷର ଯାତ୍ରାରେ ସହିଦନଗର ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପୂଜା ପରମ୍ପରାର ଏକ ପରିଚିତ ନାମ ହୋଇଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷର ଆୟୋଜନରେ ଓଡ଼ିଶାର କଳା, ସଂସ୍କୃତି, ଐତିହ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଥିବାରୁ ଏହା ଆହୁରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହେବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ପୂଜା ମଣ୍ଡପର ଏହି ନିଆରା ପରିକଳ୍ପନା ଓଡ଼ିଆଙ୍କୁ ନିଜ ଇତିହାସ ଓ ପରମ୍ପରା ସହ ଯୋଡ଼ିବା ସହ ନୂଆ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଭାବନାକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଏଥର ସହିଦନଗରରେ ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସହ ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ଅତୀତକୁ ଅନୁଭବ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇବେ ଭକ୍ତ ଓ ଦର୍ଶକ।