By Rosalini 
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅସଂଖ୍ୟ ରହସ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ମହାକାଶକୁ ଯାଇଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ୨୨ ବର୍ଷ ଧରି ମହାକାଶରେ ରହି ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ଅନେକ ତଥ୍ୟ ଯୋଗାଇଥିଲା। ହେଲେ ଏବେ ଶେଷ ହୋଇଛି ଏହି ମହାକାଶ ଯାତ୍ରା। ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଫେରିଆସିଛି ନାସାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ୱିଫ୍ଟ ସ୍ପେସ୍ ଟେଲିସ୍କୋପ୍। ୪ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଭାରତୀୟ ସମୟ ଅନୁସାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୫ଟା ୯ ମିନିଟ୍ରେ ଉତ୍ତର ସୁମାତ୍ରା ଉପରେ ଏହା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା। ଏହା ସହ ଶେଷ ହୋଇଛି ଏକ ଐତିହାସିକ ମହାକାଶ ମିଶନ।
ନାସାର ସ୍ୱିଫ୍ଟ ସ୍ପେସ୍ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ ଏକ ମିନିବସ୍ ଆକାରର ମହାକାଶ ଅବଜରଭେଟୋରୀ ଥିଲା। ଏହାର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୧,୪୫୦ କିଲୋଗ୍ରାମ। ୨୦୦୪ ନଭେମ୍ବରରେ ଏହାକୁ ମହାକାଶକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା। ଆରମ୍ଭରେ ଏହାର ମୂଳ ମିଶନ ଅବଧି ମାତ୍ର ଦୁଇ ବର୍ଷ ରଖାଯାଇଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ନିଜର ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଯୋଗୁଁ ଏହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟଠାରୁ ବହୁ ଅଧିକ ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୨୨ ବର୍ଷ ଧରି ମହାକାଶରେ ସକ୍ରିୟ ରହି ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସମ୍ପର୍କରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ଯୋଗାଇଥିଲା। ଏହି ଦୀର୍ଘ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇ ଦେଇଥିଲା।
ସ୍ୱିଫ୍ଟ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଗାମା-ରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ବା Gamma-ray Bursts (GRBs) ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିବା। ଏହି ବିସ୍ଫୋରଣକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘଟଣା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ବିଶାଳ ତାରାର ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ତାରାର ମିଶ୍ରଣ ଭଳି ଘଟଣାରୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିସ୍ଫୋରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଏଥିରୁ ନିର୍ଗତ ଗାମା କିରଣକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ସହ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଲୋକକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାରେ ସ୍ୱିଫ୍ଟ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା।
ଏହାର ଦ୍ରୁତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କ୍ଷମତା ଯୋଗୁଁ ଗାମା-ରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ଚିହ୍ନଟ ହେବା ପରେ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସେହି ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିପାରୁଥିଲା। ଏହା ଫଳରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିସ୍ଫୋରଣ ପରେ ଘଟୁଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଉଥିଲେ।
ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷର ସେବା ପରେ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା। ଏହାକୁ ମହାକାଶରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ପ୍ରୟାସ ସଫଳ ହୋଇନଥିଲା। ଫଳରେ ଏହାର କକ୍ଷପଥ ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଆଡ଼କୁ ଫେରିବା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା।
ଶେଷରେ ୪ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଭାରତୀୟ ସମୟ ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୫ଟା ୯ ମିନିଟ୍ରେ ଏହା ଉତ୍ତର ସୁମାତ୍ରା ଉପରେ ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା। ଏହା ସହ ମହାକାଶରେ ଏହାର ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାର ଅନ୍ତ ଘଟିଥିଲା।
ନାସାର ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ଉଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ଯୋଗୁଁ ଜଳି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ତେବେ ଏହାର କିଛି ଭଗ୍ନାବଶେଷ ପୃଥିବୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ଏହି ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଯୋଗୁଁ କାହାର କ୍ଷତି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନାସା ପକ୍ଷରୁ ୨,୧୦୦ରେ ମାତ୍ର ୧ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ବିପଦର ଆଶଙ୍କା ବହୁତ କମ୍ ଥିଲା।
ସ୍ୱିଫ୍ଟ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ର ମହାକାଶ ଯାତ୍ରା ଶେଷ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସଂଗ୍ରହ କରିଥିବା ତଥ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଗବେଷଣାର ଆଧାର ହୋଇ ରହିବ। ଗାମା-ରେ ବିସ୍ଫୋରଣ, ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଗାଲାକ୍ସି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନେକ ରହସ୍ୟ ବୁଝିବାରେ ଏହାର ଅବଦାନ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିବ।
ମାତ୍ର ଦୁଇ ବର୍ଷର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ମହାକାଶକୁ ଯାଇଥିବା ଏହି ଅବଜରଭେଟୋରୀ ପ୍ରାୟ ୨୨ ବର୍ଷ ଧରି କାମ କରି ନାସାର ଏକ ସଫଳ ମିଶନ ଭାବେ ଇତିହାସରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ଏହାର ଶରୀର ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଜଳି ନଷ୍ଟ ହୋଇଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହା ଦେଇଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଖାଇବ।