ଆଜିର ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ଆକାଶପାତାଳ ଫରକ। ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଚୀନ୍ ଏକ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରୁଛି। ହେଲେ ୧୯୮୦ ଦଶକରେ ଦୁଇ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟରେ ଏତେ ବଡ଼ ବ୍ୟବଧାନ ନଥିଲା। ତେବେ କେମିତି ଚୀନ୍ ଭାରତଠାରୁ ଏତେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲା? ଏହାର କାରଣ ବିଷୟରେ ମତ ରଖିଛନ୍ତି ଭାରତର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଚୀନ୍ ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ବୁଝି ଦ୍ରୁତ ଆଧୁନିକୀକରଣ ଓ ଶିଳ୍ପାୟନର ରାସ୍ତା ଧରିଥିବା ବେଳେ ଭାରତ ସେହି ସୁଯୋଗର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଯୋଗ କରିପାରିନଥିଲା।
ଏକ ଜାତୀୟ ଖବରକାଗଜର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇ ଜୟଶଙ୍କର ୧୯୮୮ ମସିହାର ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଚୀନ୍ ଗସ୍ତକୁ ମନେ ପକାଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଦୁଇ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିର ଆକାର ପ୍ରାୟ ସମାନ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହାପରେ ଚୀନ୍ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଧୁନିକୀକରଣ, ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲା।
ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଭାରତର ମୋଟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ ବା GDP ପ୍ରାୟ ୧୮୬ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଥିବା ବେଳେ ଚୀନ୍ର GDP ଥିଲା ପ୍ରାୟ ୧୯୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର। ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିର ଆକାର ପାଖାପାଖି ଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ବ୍ୟବଧାନ ବହୁତ ବଢ଼ିଯାଇଛି। ଦିଆଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୫ରେ ଚୀନ୍ର GDP ପ୍ରାୟ ୧୯.୫ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ଥିବା ବେଳେ ଭାରତର GDP ପ୍ରାୟ ୪ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ରହିଛି। ଏହି ତୁଳନା ଦୁଇ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଯାତ୍ରାରେ ଥିବା ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।
ଚୀନ୍ର ଦ୍ରୁତ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପଛରେ ୧୯୭୮ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାରର ବଡ଼ ଭୂମିକା ରହିଛି। ଡେଙ୍ଗ୍ ଜିଆଓପିଙ୍ଗଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚୀନ୍ ନିଜ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇଥିଲା।
ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଞ୍ଚଳ ଗଠନ ଏବଂ ରପ୍ତାନିଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଉପରେ ଚୀନ୍ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ିବା ସହ ବିଦେଶୀ ବଜାରରେ ଚୀନ୍ର ଉପସ୍ଥିତି ମଜବୁତ ହୋଇଥିଲା।
ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତରେ ବଡ଼ ଧରଣର ଅର୍ଥନୈତିକ ଉଦାରୀକରଣ ଓ ସଂସ୍କାର ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଚୀନ୍ ଯେଉଁ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଭାରତ ସେହି ପଥରେ କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲା। ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ସମୟର ଫରକ ଦୁଇ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତିରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି।
କେବଳ ଅର୍ଥନୀତି ନୁହେଁ, ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସୀମାରେ ଜାରି ଉତ୍ତେଜନା ଓ ସାମରିକ ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମତ ରଖିଥିଲେ ଜୟଶଙ୍କର। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଚୀନ୍ ସୀମା ଏବେ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଛି। ଗଲୱାନ୍ ଘଟଣାର ଉଲ୍ଲେଖ କରି ସେ କହିଥିଲେ, ସୀମାରେ ନିଜ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିବା ଓ ସେନା ମୁତୟନ କରିବାରେ ଭାରତର କ୍ଷମତାର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସୁଧାର ହୋଇଛି।
୧୯୮୮ରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଚୀନ୍ ଗସ୍ତ ଦୁଇ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କ ସୁଧାରିବା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ସୀମାରେ ଉତ୍ତେଜନା ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଓ ସହଯୋଗର ରାସ୍ତା ଖୋଲିଥିଲା।
ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ର ଆଜିର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନାହିଁ। ଦୀର୍ଘବର୍ଷର ନୀତି, ଶିଳ୍ପାୟନ, ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ଏହି ବ୍ୟବଧାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏବେ ଭାରତ ପାଇଁ ଚୀନ୍ର ଅଭିଜ୍ଞତାରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇ ଉତ୍ପାଦନ, ରପ୍ତାନି, ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇ ରହିଛି।

