ଚାଷ କାମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଚାଷୀଙ୍କ ଆୟକୁ ପାଗ ଓ ବଜାର ପରିସ୍ଥିତି ଅନେକ ସମୟରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। କେତେବେଳେ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ବର୍ଷା ହୁଏ ନାହିଁ, ତ ଆଉ କେତେବେଳେ ଉତ୍ପାଦିତ ଫସଲକୁ ଉଚିତ ଦାମ୍ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଚାଷ ସହ ଅନ୍ୟ ଏକ ଆୟର ଉତ୍ସ ଖୋଜୁଥିବା ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦନ ଏକ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରେ।
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିଦ୍ୟାସାଗର ଗୌ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଗାଈ କିମ୍ବା ମଇଁଷି ପାଳନ କରି ଦୁଗ୍ଧ ୟୁନିଟ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଋଣ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ। ତେବେ ଏହି ଯୋଜନାର ଲାଭ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ନିୟମ, ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଆବେଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଜରୁରୀ।
ଉପଲବ୍ଧ ଯୋଜନା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟ୍ର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରକଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ରଖାଯାଇଛି। ପ୍ରକଳ୍ପ ଖର୍ଚ୍ଚର ୭୫ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗାଡ଼ କରାଯାଇପାରେ। ବାକି ଅର୍ଥରେ ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ ମିଳୁଥିବା ସରକାରୀ ସହାୟତା ଏବଂ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଅବଦାନ ରହିପାରେ।
ତେବେ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ସମସ୍ତ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ମିଳିବ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ। ପ୍ରକଳ୍ପର ଆକାର, ଯୋଗ୍ୟତା, ନିୟମ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କର ଋଣ ଅନୁମୋଦନ ଉପରେ ଋଣର ପରିମାଣ ନିର୍ଭର କରିବ।
ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଯୋଗ୍ୟ ସାଧାରଣ ବର୍ଗର ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରକଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟର ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସର୍ବାଧିକ ୧.୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ସହାୟତା ମିଳିପାରେ। ସେହିପରି ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ବର୍ଗର ଯୋଗ୍ୟ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରକଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟର ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସର୍ବାଧିକ ୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ସହାୟତା ମିଳିପାରେ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କରି ଠିକ୍ ସମୟରେ ଋଣ ପରିଶୋଧ କଲେ ସୁଧ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା ମିଳିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଇପାରେ। ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂଚନାରେ ୭ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାର୍ଷିକ ୫ ପ୍ରତିଶତ ସୁଧ ସହାୟତା ଏବଂ ବର୍ଷକୁ ସର୍ବାଧିକ ୨୫ ହଜାର ଟଙ୍କାର ସୀମା ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଏହି ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ଅଛି କି ନାହିଁ, ଆବେଦନ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ।
ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଅତି କମ୍ରେ ୫ଟି ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ପଶୁ ଥିବା ୟୁନିଟ୍ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରାଯାଇପାରେ। ହିତାଧିକାରୀ ନିଜର ଆବଶ୍ୟକତା, ଅଞ୍ଚଳର ପରିବେଶ ଏବଂ ବଜାର ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଗାଈ କିମ୍ବା ମଇଁଷି ବାଛିପାରିବେ।
କିନ୍ତୁ ପଶୁ କିଣିବା ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ବିଚାର କରିବା ଦରକାର। ପଶୁର ଦୈନିକ କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା, ଚାରା ଓ ଖାଦ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ, ପଶୁଚିକିତ୍ସା, ବୀମା, ଶ୍ରମିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବଜାରରେ କ୍ଷୀରର ବିକ୍ରି ଦରକୁ ହିସାବରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ୧୦ଟି ମଇଁଷିରୁ ମିଳୁଥିବା କ୍ଷୀର ଦୈନିକ ମୋଟ ୨,୫୦୦ରୁ ୩,୦୦୦ ଟଙ୍କାରେ ବିକ୍ରି ହୁଏ, ତେବେ ୩୦ ଦିନରେ ମୋଟ ବିକ୍ରି ପ୍ରାୟ ୭୫,୦୦୦ରୁ ୯୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ହୋଇପାରେ।
କିନ୍ତୁ ଏହା ହେଉଛି ମୋଟ ବିକ୍ରିର ଏକ ଉଦାହରଣ, ନିଟ୍ ଲାଭ ନୁହେଁ। ଏଥିରୁ ଚାରା, ଦାନା, ଶ୍ରମିକ, ପଶୁଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା, ବୀମା, ପରିବହନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ବାଦ୍ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସବୁ ପଶୁ ସବୁଦିନ ସମାନ ପରିମାଣର କ୍ଷୀର ଦେବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ବାସ୍ତବ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ଆୟର ହିସାବ କରିବା ଜରୁରୀ।
ଏହି ଯୋଜନାରେ ଆବେଦନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପଶୁଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ପଶୁପାଳନ ବିଭାଗ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରିବେ। ସେଠାରୁ ଯୋଜନାର ବର୍ତ୍ତମାନର ନିୟମ, ଆବେଦନ ଫର୍ମ, ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଆବଶ୍ୟକ କାଗଜପତ୍ର ବିଷୟରେ ସୂଚନା ନିଅନ୍ତୁ।
ଆବେଦନ ପାଇଁ ପରିଚୟ ପତ୍ର, ଜମି ସମ୍ପର୍କିତ ଦଲିଲ, ଆବେଦନ ଫର୍ମ ଏବଂ ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାଗଜପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ। SC/ST ବର୍ଗର ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ଜାତି ପ୍ରମାଣପତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।
ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ, ଆବେଦନକୁ ଗ୍ରାମସଭାରେ ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ। ପରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଜନପଦ ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଦେଇ ପଶୁପାଳନ ବିଭାଗକୁ ଯାଇପାରେ। ଅନୁମୋଦିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ପଠାଯିବା ପରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଋଣ ଆବେଦନର ଯାଞ୍ଚ କରିବ।
ଉପଲବ୍ଧ ଯୋଜନା ସୂଚନାରେ ୫ଟି ପଶୁ ଥିବା ୟୁନିଟ୍ ପାଇଁ ଅତି କମ୍ରେ ଏକ ଏକର କୃଷି ଜମି ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ପଶୁଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଲେ ଜମି ଓ ଚାରାର ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ।
ତେବେ ଜମିର ସର୍ତ୍ତ, ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦଲିଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟତା ନିୟମକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହ ମେଳ କରି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୁଗ୍ଧ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତା, ପଶୁଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବା ପାଇଁ ସୁବିଧା, ନିୟମିତ ଚାରା ଯୋଗାଣ ଓ କ୍ଷୀର ବିକ୍ରି ପାଇଁ ବଜାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। ଋଣ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ମାସିକ କିସ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚର ହିସାବ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ।
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ: ଏହି ଯୋଜନା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ। ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମାନ ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବ ବୋଲି ଧରିନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆବେଦନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସମ୍ପୃକ୍ତ ପଶୁପାଳନ ବିଭାଗ କିମ୍ବା ଅଧିକୃତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ଯୋଜନାର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନିୟମ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାର ବିବରଣୀ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ।

