ପାନ ମସଲା ବିଜ୍ଞାପନକୁ ନେଇ ବଢ଼ିଲା ବିବାଦ, ସେଲିବ୍ରିଟିଙ୍କୁ ତୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ କଡ଼ା ବାର୍ତ୍ତା

ପାନ ମସଲା ଓ ଗୁଟଖାକୁ ନେଇ ପୁଣି ତୀବ୍ର ହୋଇଛି ଚର୍ଚ୍ଚା। ବିଶେଷକରି ଏହିପରି ଉତ୍ପାଦ ସହ ଜଡ଼ିତ ବ୍ରାଣ୍ଡର ବିଜ୍ଞାପନରେ ସେଲିବ୍ରିଟିଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଫୁଡ୍ ଆଣ୍ଡ ଡ୍ରଗ୍ ଆଡମିନିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍‌ର କମିସନର ତୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଫିଲ୍ମ ଷ୍ଟାରମାନଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ନେଇ ମତ ରଖିଛନ୍ତି।

ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକପ୍ରିୟ ଫିଲ୍ମ କଳାକାରମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ଉତ୍ପାଦର ବିଜ୍ଞାପନ ନକରିବାକୁ ଅପିଲ୍ କରିଛନ୍ତି।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର FDA କମିସନର ତୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେଲିବ୍ରିଟିମାନେ କେବଳ ବିଜ୍ଞାପନର ଚେହେରା ନୁହନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ, ବିଶେଷକରି ଯୁବପିଢ଼ି, ଫିଲ୍ମ ଷ୍ଟାରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବାରୁ ଏପରି ବିଜ୍ଞାପନର ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ ବୋଲି ସେ ଯୁକ୍ତି ରଖିଛନ୍ତି।

ନିକଟରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମୁଣ୍ଡେ ସେଲିବ୍ରିଟିଙ୍କୁ ନେଇ କଡ଼ା ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇ କହିଥିଲେ—ଯଦି ଗୁଟଖା କିମ୍ବା ପାନ ମସଲାର ପ୍ରଚାର ଏତେ ଭଲ ବୋଲି ଲାଗୁଛି, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ନିଜେ ଏବଂ ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଏହା ଖୁଆଇବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଏପରି ମାମଲାରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି।

ଏହି ବିବାଦର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛନ୍ତି ଅଭିନେତା ଶାହରୁଖ ଖାନ, ଅଜୟ ଦେବଗନ ଓ ଟାଇଗର ଶ୍ରଫ।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର FDA ଅଗଷ୍ଟ ୧୧, ୨୦୨୬ରେ ଏହି ତିନି ଅଭିନେତାଙ୍କୁ ଭିମଲ ଇଲାଇଚି ବିଜ୍ଞାପନକୁ ନେଇ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିଥିଲା। FDAର ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା ଯେ, ବିଜ୍ଞାପନଟି ପରୋକ୍ଷ ବା ‘ସରୋଗେଟ୍’ ଭାବେ ଭିମଲ ପାନ ମସଲା ବ୍ରାଣ୍ଡର ପ୍ରଚାର ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇପାରେ।

ନୋଟିସ୍‌ରେ ୧୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଲିଖିତ ଜବାବ ଦେବା ସହ ବିଜ୍ଞାପନ ସମ୍ପର୍କିତ ଦସ୍ତାବିଜ ଦାଖଲ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ଏହା ସହ ବିଜ୍ଞାପନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବନ୍ଦ କରିବା ଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରୁ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରମୋସନାଲ୍ କଣ୍ଟେଣ୍ଟ ହଟାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ନୋଟିସ୍ ପରେ ମାମଲାରେ ଆଗକୁ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଶେଷରେ ତୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେ କହିଥିଲେ ଯେ, ତିନି ଅଭିନେତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଜବାବ ମିଳିଛି ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେହି ଶୁଣାଣି ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। FDA ପକ୍ଷରୁ ମାମଲାରେ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଛି।

ଏଠାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, FDA କେବଳ ଅଭିନେତାମାନଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରୁଛି ବୋଲି ତୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେ କହିନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଜ୍ଞାପନ ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରମୋଟର ଓ ଏଣ୍ଡୋର୍ସରଙ୍କ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇପାରେ।

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୨ରେ ୭୨ତମ ନ୍ୟାସନାଲ ଫିଲ୍ମ ଆୱାର୍ଡସ୍‌ ସମାରୋହରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଫିଲ୍ମ କଳାକାରମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।

ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ସଫଳ ଫିଲ୍ମ କଳାକାରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଜୀବନଶୈଳୀର ଲାଭ ବିଷୟରେ କହନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶିଶୁ ଓ ଯୁବକ-ଯୁବତୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ଉତ୍ପାଦର ବିଜ୍ଞାପନ ନକରିବାକୁ ସେ ଲୋକପ୍ରିୟ କଳାକାରମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେ ଆହୁରି କହିଥିଲେ—“ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ଷ୍ଟାର ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ଆଲୋକ ବିତରଣ କରେ, ଅନ୍ଧାର ନୁହେଁ।”

ପାନ ମସଲା ଏବଂ ତମାଖୁ ସମ୍ପର୍କିତ ଉତ୍ପାଦର ସିଧାସଳଖ ବିଜ୍ଞାପନ ଉପରେ ନିୟମ ରହିଥିବା ବେଳେ, ‘ଇଲାଇଚି’, ‘ମାଉଥ୍ ଫ୍ରେସନର’ ଭଳି ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ରାଣ୍ଡ ନାମ କିମ୍ବା ପରିଚୟକୁ ପ୍ରମୋଟ୍ କରାଯାଉଛି କି ନାହିଁ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର FDA ଭିମଲ ଇଲାଇଚି ବିଜ୍ଞାପନକୁ ନେଇ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ହିଁ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଛି। ଏଜେନ୍ସିର ମତରେ, ବିଜ୍ଞାପନର ପ୍ରଦର୍ଶନ, ବ୍ରାଣ୍ଡ ନାମ ଓ ବଜାର ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଏହା ପାନ ମସଲା ବ୍ରାଣ୍ଡର ପରୋକ୍ଷ ପ୍ରଚାର କି ନୁହେଁ, ତାହା ଯାଞ୍ଚ ଆବଶ୍ୟକ।

ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ପରେ ଏବେ ଚର୍ଚ୍ଚା କେବଳ ପାନ ମସଲା କିମ୍ବା ଗୁଟଖାକୁ ନେଇ ସୀମିତ ନାହିଁ। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ରଖୁଥିବା ସେଲିବ୍ରିଟିମାନେ କୌଣସି ଉତ୍ପାଦର ବିଜ୍ଞାପନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାହାର ସାମାଜିକ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ପ୍ରଭାବକୁ କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ?

ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅପିଲ୍ ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର FDAର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପରେ ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚା ଆହୁରି ବଢ଼ିଛି। ଏପଟେ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ବିଜ୍ଞାପନ ଓ ଏଣ୍ଡୋର୍ସମେଣ୍ଟର ଦାୟିତ୍ୱ କାହା ଉପରେ କେତେ ରହିବ, ସେନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ନଜର ରହିଛି।

ଅର୍ଥାତ୍‌, ପାନ ମସଲା ଓ ଗୁଟଖାର ପ୍ରଚାରକୁ ନେଇ ଏବେ ତିନୋଟି ଦିଗ—ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ବିଜ୍ଞାପନର ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ସେଲିବ୍ରିଟିଙ୍କ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ—ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଆସିଛି।